|
]<ar p`doSa ivaQaana pustkalaya |
||||||||
|
inado-iSaka evaM inayamaavalaI |
||||||||
|
|
|
|||||||
|
pircaya |
|
|||||||
|
]<ar p`doSa ivaQaana pustkalaya kI
sqaapnaa sana\ 1921 maoM "yaU0 pI0 laoijaslaoiTva ka]insala
laa[ba`orI" ko naama sao hu[- qaI. [saka ]d\doSya mau#yat: t%kalaIna
laoijaslaoiTva ka]insala ko sadsyaaoM kI baaOiwk AavaSyaktaAaoM kao pUra
krnaa qaa. Saasana ko ]ccaaiQakairyaaoM kao BaI pustkalaya ka ]pyaaoga
krnao kI Anaumait p`dana kr dI jaatI qaI. vaYa- 1937 maoM ivaQaana
maNDla ko iWsadnaIya hao jaanao pr pustkalaya ka naama "]<ar p`doSa
laoijaslaoiTva AsaombalaI laa[ba`orI" kr idyaa gayaa. ]<ar p`doSa
ivaQaana saBaa ko phlao AQyaxa rajaiYa- pu$Yaao%tma dasa TNDna nao 25 Ap`Ola¸
1950 kao sadna maoM yah GaaoYaNaa kI ik yah pustkalaya ivaQaana saBaa AaOr
ivaQaana pirYad\ daonaaoM kI saovaaqa- hO Ateva [saka naama "ivaQaana
pustkalaya" rhogaa. [sa p`kar [sa pustkalaya ka vat-maana naama
"ivaQaana pustkalaya" rajaiYa- pu$Yaao%tma dasa TNDna Wara idyaa
gayaa hO. [sa pustkalaya ko pustk saMga`h ka bahumauKI ivakasa ivaSaoYakr
svatn~ta p`aiPt ko ]prant huAa AaOr p`aya: p`%yaok ivaYaya pr pustkoM [sa
pustkalaya ko ilayao saMga`hIt kI gayaIM. [sa pustkalaya ko safla saMcaalana ko
75 vaYa- pUro haonao ko ]plaxya maoM vaYa- 1996 maoM [saka ‘PlaoiTnama
jaubalaI vaYa-’ manaayaa gayaa qaa. |
||||||||
|
sadsyata |
|
|||||||
|
ivaQaana pustkalaya mau#yat: ]<ar
p`doSa ivaQaana maNDla ko daonaaoM sadnaaoM ko sadsyaaoM ko ilayao tao hO hI
laoikna [sako Aitir@t Saasana saicavaalaya tqaa rajyapala saicavaalaya ko
saMyau@t saicava tqaa ]ccatr str ko AiQakarIgaNa BaI [sako sadsya bana sakto
hOM. ivaQaana saBaa AaOr ivaQaana pirYad\ saicavaalaya ko AiQakarI
evaM kma-caarI BaI pustkalaya kI sadsyata p`aPt kr sakto hOM. ivaSaoYa
pirisqait maoM baahrI vyai@tyaaoM kao BaI p`itBaUit ko AaQaar pr pustkalaya
ka sadsya banaanao ka p`aivaQaana hO. sadsyagaNa saamaanyatyaa ek samaya maoM
dao pustkoM Apnao naama jaarI krvaa sakto hOM. SaaoQakta-AaoM kao BaI [sa
pustkalaya maoM AQyayana krnao kI Anaumait inayamaanausaar p`dana kI jaatI
hO. |
||||||||
|
pustk saMga`h |
|
|||||||
|
ivaQaana pustkalaya maoM [sa samaya
lagaBaga saaZ,o caar laaK pustkoM hOM¸ ijasamaoM ivaivaQa ivaYayaaoM pr
ivaiBanna BaaYaaAaoM ³ihndI, ]dU-¸ saMsÌt¸
AMga`ojaI´ kI pustkoM¸ kond` tqaa rajya sarkaraoM ko p`kaSana¸ saMsad evaM ivaQaana
maNDlaaoM kI kaya-vaaihyaaM Aaid saimmailat hOM. |
||||||||
|
pustkalaya ivaQaana Bavana ko dixaNaI
Baaga maoM C: maMijalaaoM maoM isqat hO¸ ijasamaoM sao [sa samaya paMca
maMijalaaoM ka ]pyaaoga ikyaa jaa rha hO. pustkalaya Bavana ko KNDaoM ka Ëma
[sa p`kar hO :¹ |
||||||||
|
||||||||
|
ivaiBanna maMijalaaoM
pr pustk saMga`h kI vyavasqaa inamnavat\ hO :¹ |
||||||||
|
p`Saasainak KND |
|
|||||||
|
[sa KND maoM pustkaQyaxa evaM mau#ya
p`laoKIkrNa AiQakarI tqaa SaaoQa evaM saMdBa- AiQakairyaaoM ko kxa¸ SaaoQa
evaM saMdBa- kxa¸ Aadana-p`dana pTla¸
navaInatma\ p~-pi~kaAaoM ko
AQyayana hotu vaatanaukUilat vaacanaalaya tqaa maa0 sadsyaaoM ko ilayao ek
pRqak vaatanaukUilat AQyayana kxa BaI hO.[sa KND maoM AiQakaMSa saMdBa-
g`anqa rKo hOM tqaa pustkalaya ka kOTlaaga BaI yahIM hO. |
||||||||
|
kmPyaUTr kond` |
|
|||||||
|
yah kond` p`Saasainak KND maoM hI hO.
ivaQaana pustkalaya ko kayaao- ko saudRZ,IkrNa hotu ivaQaana pustkalaya maoM
vaYa- 1999 maoM kmPyaUTr kond` sqaaipt ikyaa gayaa hO. [sa yaaojanaa ko
Antga-t ivaQaana saBaa sao sambainQat mah%vapUNa- saUcanaaAaoM¸ AaMkD,aoM
evaM GaTnaaAaoM ko DaTa baosa kao tOyaar krnao ko saaqa-saaqa pustkalaya ko saMga`h ka
ivavarNa BaI kmPyaUTr pr laanao ka p`yaasa ikyaa jaa rha hO. [sa kond` maoM
[nTrnaoT sauivaQaa BaI ]plabQa hO. ivaQaana saBaa saicavaalaya kI vaobasaa[-T
ka inamaa-Na BaI [sa kond` Wara ikyaa gayaa hO. |
||||||||
|
kaya-vaahI KND |
|
|||||||
|
[sa KND maoM laaok saBaa¸ rajya saBaa
]<ar p`doSa ivaQaana saBaa tqaa ]<ar p`doSa ivaQaana pirYad\ kI
kaya-vaaihyaaM rKI gayaI hOM. Baart kI saMivaQaana saBaa tqaa iba`Tona
ko "ha]sa Aaf kamansa" AaOr "ha]sa Aaf laaD\-sa" kI
kaya-vaaihyaaM BaI [saI KND maoM rKI gayaI hOM. |
||||||||
|
rajakIya p`kaSana KND |
|
|||||||
|
p`Saasainak KND ko naIcao yah KND hO.
[sa KND maoM kond`, ]0 p`0 tqaa
Anya rajyaaoM ko ]pyaaogaI p`kaSana saMga`hIt hOM¸ ijasamaoM saimaityaaoM ko
p`itvaodna¸ sarkarI ivaBaagaaoM ko vaaiYa-k p`itvaodna¸ AayaaogaaoM ko
p`itvaodna¸ janagaNanaa irpaoT-¸ bajaT saaih%ya tqaa Anya ivaBaagaIya
p`itvaodna saimmailat hOM. [sa KND maoM maa0 sadsyaaoM ko ilae ek
vaatanaukUilat AQyayana kxa kI vyavasqaa BaI hO. |
||||||||
|
|
|
|||||||
|
rajakIya p`kaSana KND ko naIcao yah
KND isqat hO. [samaoM ivaiBanna ivaYayaaoM kI ]dU- tqaa |
||||||||
|
ihndI evaM
saMskRt pustk, p~-pi~ka evaM p`osa i@laipMgsa KND |
||||||||
|
yah KND AMga`ojaI ko saMga`h kxa ko
naIcao isqat hO. [samaoM ihndI tqaa saMskRt kI pustkaoM ko Aitir@t gajaT
AaOr Anya rajyaaoM ko ivaQaana maNDlaaoM kI kaya-vaaihyaaM rKI hu[-
hOM.pustkalaya maoM Aanao vaalaI p~¹pi~kaAaoM AaOr samaacaar¹p~aoM kI
ktrnaaoM ka sao@Sana BaI [saI KND maoM hO. |
||||||||
|
pustkaoM ko vagaI-krNa evaM saUcaIkrNa
kI pwit |
||||||||
|
pustkalaya maoM dSamalava vagaI-krNa
pwit ko AaQaar pr pustkaoM ka vagaI-krNa ikyaa gayaa hO tqaa saUcaIkrNa ko
ilae e0 ela0 e0 saUcaIkrNa inayamaaoM ka p`yaaoga ikyaa jaata hO. pustkalaya
kI ga`nqa saUcaI ³kOTlaaga´ vaNaa-nauËma maoM vyavaisqat hO. |
||||||||
|
pustkalaya Wara Ëya kI gayaI navaIna
pustkaoM kI saUcaI samayasamaya pr "navaagat pustkaoM kI saUcaI"
SaIYa-k sao p`kaiSat kI jaatI hO AaOr maa0 sadsyaaoM kao ]plabQa krayaI jaatI
hO. |
||||||||
|
p~-pi~kaeM |
|
|||||||
|
pustkalaya maoM ihndI, ]dU- tqaa |
||||||||
|
pustkalaya maoM vaacanaalaya tqaa
SaaoQa evaM saMdBa- saovaa ko ilae ihndI, ]dU- evaM |
||||||||
|
SaaoQa¸ saMdBa-
evaM p`laoKIkrNa saovaa |
|
|||||||
|
pustkalaya kI SaaoQa¸ saMdBa- evaM
p`laoKIkrNa saovaa ivaSaoYa $p sao ivaQaana maNDla ko maa0 sadsyaaoM kao
saUcanaaeM¸ AaMkD,o AaOr saMdBa- ]plabQa kranao maoM yaaogadana krtI
hO. [sa saovaa ko Antga-t pustkalaya Wara ikyao jaanao vaalao Anya kayaao-M
ko saaqa inamnaaMikt kaya- ivaSaoYa $p sao ikyao jaa rho hOM :¹
2¹ sadna maoM
ivacaarQaIna mah%vapUNa- ivaYayaaoM pr pRYzaQaar iTPpNa ³baOkga`a]ND naaoT\sa´
tOyaar krnaa. 3¹ saMsadIya
saimaityaaoM ko ivacaarQaIna ivaYayaaoM pr maaMgao gayao saaih%ya kao
sadsyaaoM kao ]plabQa kranaa. 4¹ mah%vapUNa-
ivaYayaaoM pr saaih%ya saUicayaaM ³ibaiblayaaoga`afI´ tOyaar krnaa. 5¹ samaacaar
p~aoM maoM p`kaiSat laoKaoM¸ samaacaaraoM¸ sampadkIyaaoM¸ AaMkD,aoM Aaid kI
ktrnaoM inaklavaanaa tqaa ]nakI ivaYayaanausaar fa[laoM rKnaa. [sa
samaya lagaBaga 200 mah%vapUNa- ivaYayaaoM pr fa[laoM tOyaar kI jaa rhI hOM
ijasamaoM p`%yaok ivaYaya ko Antga-t ivaivaQa samaacaar-p~aoM kI ktrnaoM
itiqavaar vyavaisqat hOM. |
||||||||
|
pustkalaya Wara sadsyaaoM ko ]pyaaoga
ko ilae jaao saamaga`I eki~t kI jaatI hO vah saamaanyatyaa ]na ivaYayaaoM pr
haotI hO jaao ik ivaQaana saBaa va ivaQaana pirYad\ ko samaxa ta%kailak kaya-
sao sambaw hao. eosao iksaI ivaYaya pr jaao sadsya jaanakarI laonaa
caahto haoM vao SaaoQa evaM sandBa- SaaKa maoM ]plabQa inaQaa-irt p`p~ pr
maaMga kr sakto hOM. maaMga-p~ maoM vaaMiCt jaanakarI ko saMixaPt ikntu spYT ivavarNa
ko saaqa-saaqa [sa baat
ka ]llaoK haonaa AavaSyak hO ik ]nhoM maaMgaI hu[- saUcanaa iksa tarIK tk
]plabQa hao jaanaI caaihe. ijana sandBaao-M pr jaanakarI p`kaiSat saaih%ya
maoM saulaBata sao ]plabQa hao saktI hO¸ vah sadsyaaoM kao t%kala do dI jaatI
hO ikntu ijasa saUcanaa kao eki~t AaOr saMkilat krnao maoM samaya laganao kI
samBaavanaa hO ]sako ilae samauicat samaya kI AavaSyakta haotI hO. |
||||||||
|
sadsyaaoM kao dI gayaI jaanakarI ijana
sa`aotaoM pr AaQaairt haotI hO ]naka saamaanyatyaa ]llaoK kr idyaa jaata hO.
sadna maoM Aqavaa khIM BaI jaanakarI ka p`yaaoga krto samaya sadsyaaoM kao
maUla sa`aot ka hI ]llaoK krnaa caaihe na ik pustkalaya kI "SaaoQa evaM
sandBa- saovaa" ka. sadsyaaoM kao dI gayaI jaanakarI iksaI BaI $p
maoM p`kaiSat nahIM kI jaanaI caaihe. saUcanaayaoM pustkalaya maoM
]plabQa sa`aotaoM ko AaQaar pr hI maa0 sadsyaaoM kao dI jaatI hOM. |
||||||||
|
pustkalaya Wara maa0 sadsyaaoM kao
]plabQa krayaI jaanao vaalaI saovaa kao saugama evaM %vairt banaanao kI dRiYT
sao pustkalaya maoM irp`aogaOfI maSaInaoM kaya-rt hO. |
||||||||
|
pi~kaAaoM ka
p`kaSana |
|
|||||||
|
SaaoQa evaM sandBa- sambanQaI ]pyau-@t
saovaaAaoM ko Aitir@t pustkalaya Wara inamnaaMikt pi~kaeM BaI p`kaiSat kI
jaatI hO :¹ |
||||||||
|
1¹ saMsadIya
dIipka (~Omaaisak) |
|
|||||||
|
[samaoM saMsadIya ivaYayaaoM pr laoK
evaM sadna AaOr saimaityaaoM sao saMbaMiQat kaya- ivavarNa¸ saUcanaaeM evaM
samaacaar p`kaiSat ikyao jaato hOM. |
||||||||
|
2¹ p`laoK
cayainaka (~Omaaisak) |
|
|||||||
|
[samaoM pustkalaya maoM p`aPt haonao
vaalaI ivaivaQa pi~kaAaoM maoM p`kaiSat mah%vapUNa- laoKaoM kI
ivaYayaanausaar saUcaI p`%yaok laoK ko sa`aot evaM sandBa- saiht p`kaiSat kI
jaatI hO. |
||||||||
|
3¹ samaacaar
dOnaindka ³iWmaaisak´ |
|
|||||||
|
[samaoM doSa evaM ivadoSa ko
mah%vapUNa- saMsadIya samaacaaraoM tqaa ]<ar p`doSa evaM Anya p`doSaaoM
sao saMbaMiQat ivaivaQa samaacaaraoM kao itiqavaar saMkilat kr p`kaiSat ikyaa
jaata hO. |
||||||||
|
4¹ ]0 p`0 AiQainayama saMxaoipka³Aw-vaaiYa-k´ |
||||||||
|
[samaoM ]<ar p`doSa maoM pairt
AiQainayamaaoM kao saaraMSa $p maoM saMkilat kr p`kaiSat ikyaa jaata
hO. [sako Aitir@t rajya maoM laagaU AQyaadoSaaoM kI saUcanaa BaI [samaoM
dI jaatI hO. |
||||||||
|
|
||||||||
|
Aadana¹p`dana pTla ([SaU ka]nTr) |
|
|||||||
|
pustkaoM ko Aadana¹p`dana ko ilae
p`Saasainak KND maoM ek pRqak Aadana¹p`dana pTla hO jahaM sao pustkoM p`aPt AaOr
vaapsa kI jaa saktI hOM. sadsyaaoM Wara pustkalaya sao ek samaya maoM
saaQaarNatyaa dao pustkoM jaarI krayaI jaa saktI hO. jaarI kI gayaI pustkoM
sadsyaaoM Wara ek maasa ko BaItr pustkalaya kao vaapsa kr donao ka inayama
hO. ivaSaoYa pirisqait maoM AiQak sao AiQak dao Aitir@t pustkoM
sadsyaaoM kao jaarI kI jaa saktI hOM. iksaI pustk kI ivaSaoYa maaMga
haonao pr ]sao pustkaQyaxa evaM mau#ya p`laoKIkrNa AiQakarI Wara inaQaa-irt
ikyao gayao samaya maoM hI laaOTa donaa AavaSyak haogaa. |
||||||||
|
sadsyaaoM Wara iksaI eosao kaya- ko
ilae jaao ivaQaana saBaa yaa ivaQaana pirYad\ kI baOzk yaa daonaaoM sadnaaoM
yaa ]namaoM sao iksaI ek ko Wara Aqavaa rajya sarkar Wara inayau@t iksaI
saimait kI baOzk sao saMbaMiQat hao¸ AavaSyaktanausaar pustkoM jaarI krayaI
jaa saktI hO¸ ikntu yah pustk ]saI idna pustkalaya band haonao ko phlao AaOr
yaid yah samBava na hao tao Agalao kaya- idvasa maoM AvaSya laaOTa dI
jaayaogaI. |
||||||||
|
pustkalaya kI inayamaavalaI [sa
puistka ko KND-2 maoM dI hu[-
hO. |
||||||||
|
pustkalaya ko
kaya- ka samaya |
|
|||||||
|
pustkalaya saaQaarNatyaa p`at: 09º30
bajao sao saayaM 5º30 bajao tk Kulaa rhta hO. ikntu ivaQaana saBaa ko
sa~kala maoM 06º00 bajao tk Aqavaa ]pvaoSana ko samaya tk Kulaa rhta hO. |
||||||||
|
Paustkalaya p`%yaok Sainavaar¸
rivavaar tqaa Anya rajapi~t CuiT\TyaaoM maoM band rhta hO. |
||||||||
|
ivaQaana
pustkalaya inayamaavalaI |
|
|||||||
|
1¹ yah inayamaavalaI "]0 p`0
ivaQaana pustkalaya inayamaavalaI” khlaayaogaI. |
||||||||
|
2 [sa inayamaavalaI maoM¹ ³1´ "pustkalaya" ka ta%pya-
]0p`0 ivaQaana pustkalaya sao hOÂ ³2´ "sadsya" ka ta%pya- ]0
p`0 ivaQaana saBaa Aqavaa ]0 p`0 ivaQaana pirYad\ ko sadsya sao hOÂ ³3´ "saicava" ka ta%pya- ]0
p`0 ivaQaana saBaa ko p`mauK saicava Aqavaa eosao vyai@t sao hO jaao t%samaya
p`mauK saicava ka kaya- kr rha hao ³4´ "pustkaQyaxa" ka ta%pya-
pustkalaya ko pustkaQyaxa evaM mau#ya p`laoKIkrNa AiQakarI Aqavaa eosao
vyai@t sao hO¸ jaao t%samaya pustkaQyaxa evaM mau#ya p`laoKIkrNa AiQakarI ka
kaya- kr rha hao ³5´ "pustk" maoM p`itvaodna ³irpaoT-´¸
gajaT¸ samaya¹samaya pr haonao vaalao p`kaSana tqaa samaacaar-p~ saimmailat hOMÂ ³6´ "pdaiQakarI" ka ta%pya-
rajyapala¸ ivaQaana saBaa ko AQyaxa evaM ]paQyaxa¸ ivaQaana pirYad\ ko
saBaapit evaM ]p saBaapit¸ maM~I-pirYad\ ko sadsya¸ ivaQaana saBaa saicavaalaya evaM
ivaQaana pirYad\ saicavaalaya ko rajapi~t AiQakarI tqaa rajakIya saicavaalaya
ko eosao pdaiQakarI¸ jaao saMyau@t saicava ko str sao kma na haoM¸ sao hO
tqaa ³7´ “kma-caarI” ka ta%pya- ivaQaana
saBaa saicavaalaya evaM ivaQaana pirYad\ saicavaalaya ko iksaI kma-caarI sao
hO. |
||||||||
|
3¹ pustkalaya saaQaarNatyaa |
||||||||
|
4¹³1´ pustkalaya sadsyaaoM¸
pdaiQakairyaaoM¸ kma-caairyaaoM tqaa Anya eosao vyai@tyaaoM¸ ijanakao AQyaxa
]icat samaJaoM¸ ko ]pyaaoga ko ilayao hO AaOr ]nakao AiQakar haogaa ik ek
samaya maoM AiQak sao AiQak caar pustkoM tk Apnao pasa rK sakoM. (2) ]pinayama (1) ]na pustkaoM pr laagaU nahIM haogaa ijanakI¹ ³k´
iksaI kaya- ko sambanQa maoM jaao saBaa yaa pirYad\ kI baOzk yaa daonaaoM
sadnaaoM yaa ]namaoM sao iksaI ek ko Wara Aqavaa rajya sarkar Wara inayau@t
iksaI saimait kI baOzk maoM ]sa samaya p`yaaoga
maoM hao AaOr iksaI sadsya yaa pdaiQakarI kao ]sakI AavaSyakta hao¸
tao eosaI saBaI AavaSyak pustkoM
jaarI kI jaayaoMgaI prntu vah ]saI idna pustkalaya ko band haonao ko phlao
AaOr yaid yah samBava na hao tao
Agalao kaya- idvasa kao AvaSya laaOTa dI jaayaoMgaI. ³K´ iksaI pdaiQakarI
kao sarkarI kaya- ko sambanQa maoM pustk kI AavaSyakta hao tao eosaI pustkoM
"sarkarI kaya- krnao ko ilayao" jaarI kI jaayaoMgaI AaOr ]nakao
pdaiQakarI AavaSyak samaya ko ilayao Apnao pasa rK sakogaa. ³3´ Ant-pustkalaya sahyaaoga AaOr Aadana¹p`dana
ko AaQaar pr Anya pustkalayaaoM kao saicava kI Anaumait sao pustkalaya ka
sadsya banaayaa jaa sakogaa tqaa ]na pr pustkoM p`aPt krnao va ]nako
laaOTanao ko sambanQa maoM [sa inayamaavalaI ko inayama laagaU haoMgao. [sa
inayama ko AQaIna pustk sambainQat pustkalaya ko pustkaQyaxa ko hstaxar pr
ivaQaana pustkalaya Wara jaarI kI jaayaogaI. ³4´ saicava kao AiQakar haogaa ik
svaivavaok sao iksaI BaI Anya vyai@t kao pustkalaya sao pustk jaarI kranao kI
Anau&a do doM. eosaI Anau&a inamnailaiKt Satao-M ko AQaIna dI
jaayaoMgaI :¹ ³k´
pustk jaarI krnao ko pUva- sambainQat vyai@t kao 1000 $pyao p`itBaUit ko $p
maoM pustkaQyaxa ko pasa jamaa krnaa haogaa AaOr ]sakao ek samaya maoM dao
pustk tk ijanaka maUlya 1000 $pyao sao AiQak na haogaa¸ jaarI kI jaa sakoMgaI. yaid
ek samaya maoM kovala ek pustk hI jaarI kranaa hao tao p`itBaUit kI raiSa 500
$pyao haogaI. ³K´
p`itBaUit ko AaQaar pr banaa kao[- sadsya yaid dao vaYa- tk lagaatar kao[-
pustk pustkalaya sao jaarI nahIM krata hO tao ]sakI sadsyata svayamaova
samaaPt samaJaI jaayaogaI. ³ga´
pustkoM iksaI sadsya Wara ek samaya maoM 15 idna sao AiQak nahIM rKI
jaayaoMgaI. (Ga) pustkaoM ko jaarI haonao vaalaI
va laaOTanao ko sambanQa maoM Anya inayama [na pustkaoM pr BaI laagaU
haoMgao. |
||||||||
|
5¹ kao[- BaI sadsya yaa pdaiQakarI
Aqavaa Anya vyai@t ijasakao pustkoM jaarI kI jaayaoM¸ iksaI pustk kao ek
maasa sao AiQak na rK sakogaa¸ prntu kao[- pustk ijasakI ivaSaoYa maaMga hao¸
]sa itiqa tk laaOTa dI jaayaogaI jaao pustkaQyaxa inayat kroM. |
||||||||
|
6¹ pustkalaya sao pustkoM [sa spYT
Sat- ko AQaIna dI jaatI hOM ik ]naka ]pyaaoga saavaQaanaI sao ikyaa
jaayaogaa¸ vao Axat $p maoM pustkalaya kao laaOTa[- jaayaoMgaI AaOr SabdaoM
ko baIca yaa barabar maoM roKaeM KIMcakr yaa ]pant ³maaija-na´ maoM iTPpNaI
ilaKkr ]nakao iva$p nahIM ikyaa jaayaogaa. yaid vaapsaI ko samaya pustk
xat yaa iva$p pa[- ga[- tao vah vaapsa nahIM laI jaayaogaI AaOr Kao[- hu[-
pustk samaJaI jaayaogaI. |
||||||||
|
7¹ ³1´ yaid kao[- pustk iksaI sadsya¸ pdaiQakarI
Aqavaa Anya vyai@t sao ijasako naama vah jaarI kI gayaI hao¸ Kao jaae¸ tao
]sa pustk kI p`itpUit- krnao Aqavaa ]saka maUlya ³2´
yaid eosaI pustk¹ ³k´
baajaar maoM ]plabQa hao tao ]sa pustk Aqavaa ]sako navaInatma\ saMskrNa kao
Ëya krko ]sako sqaana pr jamaa krnaa haogaa. ³K´
baajaar maoM ]plabQa nahIM hO tao ]sa pustk kI kImat kI tIna gaunaI QanaraiSa
jamaa krnaI haogaI¸ yaa ³ga´ dula-Ba
hO tao ]sa pustk ko maUlya kI paMca gaunaI QanaraiSa Aqavaa $0 500À jaao BaI
AiQak hao jamaa krnaI haogaI. dula-Ba pustkaoM maoM 1960 tqaa ]sasao pUva- ko
p`kaSana maanao jaayaoMgao. ³3´ yaie eosaI Kao jaanao vaalao pustk
iksaI eosao samaUh ka KND hO¸ ijasaka KND Alaga sao nahIM imalata hO tao ]sa
samast samaUh ka ]p inayama ³2´ ko AQaIna p`itpUit- krnaa Aqavaa maUlya jamaa
krnaa haogaa. ³4´ eosaI pustkaoM evaM p`kaSanaaoM
ijanaka maUlya &at na hao¸ ko Kao jaanao kI dSaa maoM eosao sadsya¸
pdaiQakarI Aqavaa vyai@t sao ijanako naama vah jaarI kI gayaI hao¸ 50 pOsao
p`it pRYz kI dr sao QanaraiSa vasaUla kI jaayaogaI. |
||||||||
|
8¹ kao[- sadsya yaa pdaiQakarI yaa Anya
vyai@t kao[- pustk pustkalaya ko baahr ]sa samaya tk nahIM lao jaayaogaa jaba
tk vah inayaimat $p sao ]sako naama jaarI na hu[- hao. yaid kao[- sadsya
eosaa krto hue payaa gayaa tao ]sakI sadsyata samaaPt krto hue saicava Wara
dND inaQaa-irt ikyaa jaa sakogaa. |
||||||||
|
9¹ p`%yaok pustk jaao pustkalaya sao
jaarI kra[- jaayao¸ pustkalaya kao hI laaOTa[- jaayaogaI¸ iksaI Anya vyai@t
kao hstantirt nahIM kI jaayaogaI. jaba tk pustk pustkalaya maoM laaOTkr
na Aa jaayao ]saI vyai@t ko naama ilaKI rhogaI ijasakao vah jaarI kI gayaI
qaI AaOr ]sa pustk ka daiya%va ]saI vyai@t pr haogaa. |
||||||||
|
10¹ kao[- pustk ]sa sadsya kao ifr sao
jaarI kI jaa saktI hO yaid iksaI dUsaro sadsya kao ]sakI AavaSyakta na hao. |
||||||||
|
11¹³1´ ivaSvakaoYa¸ SabdkaoYa¸ saMkot pustkoM¸
Da[ro@T/Ija¸ [yar bau@sa¸ maanaica~¸ ica~klaa va Anya klaaAaoM sao sambainQat
pustkoM tqaa Anya pustkoM¸ duYp`aPya yaa Ap`aPya¸ ivaSaoYa maUlya kI Aqavaa
ivaSaoYa mah%va kI pustkoM¸ saaQaarNa sandBa- ga`nqa Aqavaa kao[- eosaI pustk
yaa pustkaoM ka samaUh jaao pustkaQyaxa ko matanausaar Apnao ivaYaya ivaSaoYa
ko karNa pustkalaya ko baahr nahIM jaanaI caaihe¸ sadsyaaoM kao jaarI nahIM
kI jaayaogaI.prntu eosaI pustkoM pustkalaya ko Andr pZ,I jaa saktI hOM. |
||||||||
|
³2´ inayama 4 ³4´ ko Antga-t banao
sadsyaaoM kao sadnaaoM kI kaya-vaaihyaaM jaarI nahIM kI jaayaoMgaI. |
||||||||
|
12¹ inayama 11 maoM bata[- ga[-
pustkaoM ko Aitir@t Anya p`kar kI iksaI mah%vapUNa- pustk kI yaid ek sao
AiQak p`ityaaM pustkalaya maoM hao tao ]sakI ek p`it sada pustkalaya maoM
rhogaI. |
||||||||
|
13¹ pustkalaya maoM ek sauJaava
puistka rKI jaayaogaI ijasamaoM sadsya jaao sauJaava rKoM ]nakao pustkaQyaxa
Wara samaya¹samaya pr saicava ko samaxa ]icat kaya-vaahI ko ilayao ]pisqat
ikyaa jaayaogaa. |
||||||||
|
14¹ AQyaxa iksaI samaya [na inayamaaoM
maoM saMSaaoQana kr sakto hOM yaa iksaI inayama kao rd\d kr sakto hOM. |
||||||||
|
|
p`dIp kumaar dubao ivaQaana saBaa, ]<ar p`doSa. |
|||||||
![]()
.
rajyapala .. mau#yamaM~I .. AQyaxa ivaQaana saBaa .. ]paQyaxa
ivaQaana saBaa .. kaya-karI AQyaxa
ivaQaana saBaa .. naota ivaraoQaI dla .. saBaapit ivaQaana pirYad .. ]psaBaapit
ivaQaana pirYad .. saMsadIya kaya-maM~I .. saicavaÀp`mauK saicava .. ]<ar p`doSa ivaQaana saBaaAaoM ko gazna evaM
ivaGaTna kI itiqayaa^.. raYT/pit Saasana
1952 sao vat-maana tk .. ivaQaana saBaa
saicavaalaya ka saMgazna tqaa ivaiBanna AnauBaagaaoM maoM ikyao jaanao vaalao
kaya- .. 15vaIM ivaQaana saBaa ko sadsya .. ku0 maayaavatI maMi~maNDla .. Aarixat saIT .. laoKanaudana..
ivaQaana saBaa pustkalaya ka [ithasa .. ivaQaana
pustkalaya : inado-iSaka evaM inayamaavalaI .. ]<ar p`doSa ivaQaana saBaa kI p`ik`yaa
tqaa kaya- saMcaalana inayamaavalaI 1958 .. ]<ar
p`doSa ko Aaya vyayak p`stut krnao kI itiqa evaM p`stutkta- .. ivaQaana
saBaa saicavaalaya ko AiQakarIgaNa .. 15vaIM
ivaQaana saBaa sadsyaaoM ko ilae p`baaoQana kaya-Ëma.